Θέμα 6: Διατροφικές Διαταραχές

Ενότητα 1: Εκμάθηση σχετικά με την ψυχική υγεία και ευημερία και εισαγωγή στο επακόλουθο τραύμα Κεφάλαιο 2: Διαταραχές ψυχικής υγείας Θέμα 6: Διατροφικές Διαταραχές

Οι διατροφικές διαταραχές αποτελούν φυσιολογικές διαταραχές που έχουν σημαντικό αντίκτυπο στις καθημερινές δραστηριότητες και τη λειτουργικότητα. Τα άτομα με διατροφικές διαταραχές έχουν μια διαστρεβλωμένη άποψη για το σώμα τους και, ως αποτέλεσμα, αναπτύσσουν μια ανθυγιεινή σχέση με το φαγητό. Το φαγητό μπορεί να αποτελεί πηγή παρηγοριάς (παρηγορητικό φαγητό), να αρνούνται το φαγητό ως τιμωρία ή να το αποφεύγουν για να ανταποκριθούν στις αντιλήψεις τους ως προς την εικόνα του σώματός τους.

Ο αντίκτυπος είναι φυσικά επιζήμιος για το σώμα π.χ. ανεπάρκεια οργάνων. Σε ακραίες περιπτώσεις, μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο, ιδίως ως αποτέλεσμα της νευρικής ανορεξίας.

Οι πιο συνηθισμένες διατροφικές διαταραχές είναι οι ακόλουθες:

Διαταραχή	Συμπτώματα
Νευρική ανορεξία: αδηφαγία και κάθαρση Νευρική ανορεξία: περιοριστική Μια κατάσταση κατά την οποία οι άνθρωποι αποφεύγουν το φαγητό, περιορίζουν σοβαρά το φαγητό ή τρώνε πολύ μικρές ποσότητες μόνο από ορισμένα τρόφιμα Η νευρική ανορεξία έχει εξαιρετικά υψηλό ποσοστό θνησιμότητας	Εξαιρετικά περιορισμένη διατροφή Αδυνάτισμα Εμμονή με τη λεπτότητα και έντονος φόβος για την αύξηση του σωματικού βάρους Διαστρεβλωμένη εικόνα του σώματος, χαμηλή αυτοεκτίμηση Άρνηση αποδοχής των θανατηφόρων επιπτώσεων του χαμηλού σωματικού βάρους Χαμηλή αρτηριακή πίεση· εύθραυστα οστά· σοβαρή δυσκοιλιότητα Ανεπάρκεια πολλαπλών οργάνων Εγκεφαλική βλάβη
Νευρική βουλιμία Μια κατάσταση κατά την οποία οι άνθρωποι καταναλώνουν συχνά μεγάλες ποσότητες φαγητού, ακολουθούμενη από βίαιη αποβολή γαστρικού περιεχομένου, υπερβολική χρήση καθαρτικών, νηστεία ή υπερβολική άσκηση. Ενδέχεται να είναι δύσκολο να εντοπιστεί, καθώς οι άνθρωποι με νευρική βουλιμία ενδέχεται να είναι ελαφρώς υπέρβαρα, ελαφρώς λιποβαρή ή με φυσιολογικό βάρος.	Ιδιαίτερα φλεγμονώδης και επώδυνος λαιμός και διογκωμένοι σιελογόνοι αδένες Κατεστραμμένο σμάλτο δοντιών, ευαίσθητα και φθαρμένα δόντια Διαταραχή παλινδρόμησης οξέος Γαστρεντερικά προβλήματα και ερεθισμός από κατάχρηση καθαρτικών Αφυδάτωση Ανισορροπία ηλεκτρολυτών που ενδέχεται να προκαλέσει εγκεφαλικό επεισόδιο ή καρδιακή προσβολή
Αδηφαγική διαταραχή Μια κατάσταση κατά την οποία οι άνθρωποι δεν ελέγχουν το φαγητό τους και καταναλώνουν τακτικά πολύ μεγάλες ποσότητες φαγητού. Οι άνθρωποι με αδηφαγική διαταραχή είναι συνήθως υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, καθώς δεν προβαίνουν σε κάποια ενέργεια για να αντιμετωπίσουν την αδηφαγία	Κατανάλωση πολύ μεγάλων ποσοτήτων φαγητού γρήγορα Κατανάλωση τροφής ακόμη και όταν είναι χορτάτοι ή δεν πεινάνε Κατανάλωση τροφής μόνοι ή κρυφά Αίσθημα ενοχής για το φαγητό Εφαρμογή συστηματικών διαιτών χωρίς απώλεια βάρους
Διαταραχή αποφευκτικής περιοριστικής πρόσληψης τροφής (ARFID) Η ARFID αποτελεί μια κατάσταση κατά την οποία οι άνθρωποι περιορίζουν την ποσότητα των τύπων τροφίμων που καταναλώνουν Συνήθως ξεκινά στα μέσα της παιδικής ηλικίας όπου τα παιδιά δεν μεγαλώνουν και δεν αναπτύσσονται σωστά καθώς δεν προσλαμβάνουν αρκετές θερμίδες. Ένας ενήλικας με ARFID δεν μπορεί να διατηρήσει τις βασικές λειτουργίες του σώματος καθώς δεν προσλαμβάνει αρκετές θερμίδες	Θεαματικός περιορισμός των τροφών και της ποσότητας της τροφής που καταναλώνεται που βαθμιαία χειροτερεύει, με αποτέλεσμα τη δραματική απώλεια βάρους Έλλειψη όρεξης ή ενδιαφέροντος για φαγητό Γαστρεντερικά προβλήματα χωρίς γνωστή αιτία

Όψη	Επιπτώσεις
Συμπεριφορές	Οι συμπεριφορές ενός ατόμου, ειδικά σε σχέση με το φαγητό, τη διατροφή και την άσκηση, εξελίσσονται σε διαταραχή, συχνά με ακραίους και καταστροφικούς τρόπους, π.χ. περιορισμός του φαγητού, υπερκατανάλωση τροφής, κάθαρση και υπερβολική άσκηση.
Σκέψεις/γνώση	Οι σκέψεις του ατόμου διαστρεβλώνονται, γίνονται παράλογες και ακραίες και ιδιαίτερα «όλα ή τίποτα» ή «άσπρο-μαύρο». Οι εν λόγω διαστρεβλωμένες σκέψεις και ιδέες με τη σειρά τους ενθαρρύνουν, πυροδοτούν και επηρεάζουν τις διαταραγμένες συμπεριφορές.
Σωματικά	Ο τρόπος με τον οποίο τρέφουμε τον εαυτό μας επηρεάζει τη σωματική μας ευεξία, οπότε όταν ένα άτομο έχει διατροφική διαταραχή, ανάλογα με τις διαταραγμένες συμπεριφορές, θα βιώσει σωματικές αλλαγές, τα συμπτώματα συχνά επιδεινώνονται σωματικά π.χ. πολύ χαμηλό βάρος.
Συναισθηματικά	Όταν η συμπεριφορά και η σκέψη ενός ατόμου διαστρεβλώνεται, αυτό προκαλεί συναισθηματική δυσφορία και χάος. Επιπροσθέτως, οι διατροφικές διαταραχές αναπτύσσονται λόγω υποκείμενης συναισθηματικής δυσφορίας ή αναστάτωσης κάποιου είδους, συνυφασμένη με τις άλλες πτυχές είναι η συναισθηματική ευημερία ή η συναισθηματική δυσφορία που βιώνει το άτομο.
	Bodywhys.ie, 2023

Μια κοινή εσφαλμένη αντίληψη είναι ότι οι διατροφικές διαταραχές επηρεάζουν μόνο τις γυναίκες. Δεν ισχύει κάτι τέτοιο, καθώς ένας στους τρεις πάσχοντες, είναι άντρες. Οι διατροφικές διαταραχές αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό (Lavendar, Browne and Murray 2017) στους άνδρες από ό,τι στις γυναίκες. Επίσης, αυτό μπορεί να λάβει τη μορφή ακραίας άσκησης για να αποκτήσει κανείς ένα «καλογυμνασμένο» σώμα, επηρεασμένος από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τον κινηματογράφο και τη μουσική βιομηχανία. Επιπλέον, μπορεί να περιλαμβάνει κατάχρηση στεροειδών και υπερβολική κατανάλωση πρωτεϊνών, όπως το κοτόπουλο, που μπορεί να προκαλέσει πέτρες στα νεφρά, εκτός του ότι προκαλεί εναλλαγές στη διάθεση, θυμό, μειωμένο ανοσοποιητικό σύστημα, κατάθλιψη και άγχος και μειωμένο καρδιακό ρυθμό αναπαύσεως.

Παράλληλα, η υπερβολική άσκηση μπορεί να προκαλέσει μια κατάσταση που ονομάζεται ραβδομυόλυση (Rhabdo). Πρόκειται για μια κατάσταση που μπορεί να αποβεί μοιραία, καθώς ο κατεστραμμένος μυϊκός ιστός απελευθερώνει ηλεκτρολύτες και πρωτεΐνες στο αίμα, οι οποίες βλάπτουν την καρδιά και τους νεφρούς και απαιτεί επείγουσα αντιμετώπιση.

Το διαδίκτυο διαθέτει μια τεράστια πληθώρα φόρουμ συνομιλιών και ιστότοπων που παρέχουν συμβουλές για τον τρόπο απώλειας βάρους και «συμβουλές» για τη διατήρηση της ανορεξίας- προσποίηση αύξησης βάρους- πώς να γίνετε ανορεκτικοί για την καταπολέμηση της παχυσαρκίας– παραθέτοντας τη βουλιμία ως εναλλακτική λύση στην ανορεξία και προωθώντας έναν «Pro-Ana» (pro-anorexia) τρόπο ζωής.

Δεν υπάρχει συγκεκριμένη ιατρική αιτία για μια διατροφική διαταραχή, ωστόσο πιστεύεται ότι οι πιο συνηθισμένες αιτίες είναι η συνεχής κριτική για το βάρος ή το σωματότυπο, ο εκφοβισμός ή η σωματική/σεξουαλική κακοποίηση, η εμμονή και η επιρροή από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τους «διάσημους» ανθρώπους, η χαμηλή αυτοεκτίμηση, το άγχος και κάποια άλλη ψυχική διαταραχή.

Ένδειξη	Σύμπτωμα
Δραματική απώλεια ή αύξηση βάρους	Αίσθημα ψυχρολουσίας, κούρασης ή ζάλης, αλλαγές στη διάθεση, διακοπή της περιόδου
Ψέματα σχετικά με το γεύμα που καταναλώθηκε, πολύ γρήγορη κατανάλωση φαγητού, μη κατανάλωση φαγητού μαζί με άλλους.	Αυστηρή διατροφική αγωγή και συνήθειες καθώς και αποφυγή κοινωνικών περιστάσεων που περιλαμβάνουν φαγητό
Υπερβολική άσκηση- χρήση ρούχων που συγκαλύπτουν το σωματότυπο, ιδίως απώλεια βάρους	Συνεχής ανησυχία για το σωματότυπο και το βάρος
Μετάβαση στην τουαλέτα αμέσως μετά το φαγητό (για κάθαρση) και επιστροφή με αναψοκοκκίνισμα	Αδιαθεσία και υπερβολική λήψη καθαρτικών μετά το φαγητό
Κατανάλωση τροφής πολύ αργά ή/και τεμαχισμός της τροφής σε πολύ μικρά κομμάτια	Κατανάλωση πολύ λίγης τροφής

Ένα νεαρό άτομο με διατροφική διαταραχή παρατηρείται κατά κάποιο τρόπο συχνότερα στο σπίτι, καθώς εξαρτάται από κάποιον που του ετοιμάζει τα γεύματα. Οι φίλοι ενδέχεται να παρατηρήσουν ότι ένα άτομο δεν τρώει το κολατσιό του στο σχολείο ή δεν τους ακολουθεί σε κοινωνικές εκδηλώσεις. Η υπερκατανάλωση τροφής είναι εμφανέστερη, καθώς δεν είναι δυνατόν να συγκαλυφθεί αποτελεσματικά η αύξηση του σωματικού βάρους. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να σημειωθεί ότι ορισμένα φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν αύξηση του σωματικού βάρους.

Οι διατροφικές διαταραχές μπορούν να ξεπεραστούν, γεγονός που συνήθως περιλαμβάνει μια μορφή θεραπείας, όπως η θεραπεία με επίκεντρο τη συμπόνια ή η συμβουλευτική.

Προηγούμενο θέμα

Πίσω στο Κεφάλαιο

Επόμενο θέμα