Θέμα 2: Εμπόδια επικοινωνίας
Τα εμπόδια επικοινωνίας μπορεί να αποτελέσουν πρόκληση για τους γονείς, καθώς ενδέχεται να επηρεάσουν τη δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ αυτών και των παιδιών τους. Ακολουθεί ένας κατάλογος ορισμένων χαρακτηριστικών φραγμών επικοινωνίας που ενδέχεται να βλάψουν τη σχέση γονέα-παιδιού:
Στοιχεία ή φυσικοί παράγοντες, όπως η φυσική απόσταση μεταξύ των ανθρώπων, η διαφορά ώρας, οι θόρυβοι κλπ. που διαταράσσουν τη ροή της επικοινωνίας. Ένα οδυνηρό παράδειγμα αποτελεί η πρόσφατη πανδημία COVID-19, η οποία οδήγησε τους ανθρώπους στην αναζήτηση εναλλακτικών μέσων επικοινωνίας για τη διατήρηση της επαφής. Κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης περιόδου, ο κόσμος διαπίστωσε την εμφάνιση διαφόρων νέων εργαλείων επικοινωνίας για την υποστήριξη όχι μόνο των αναγκών διαπροσωπικών σχέσεων, αλλά και των επιχειρήσεων και, φυσικά, του τομέα της εκπαίδευσης. Οι περισσότεροι άνθρωποι εξοικειώθηκαν με την εικονική επικοινωνία κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου, και πολλά στοιχεία του εν λόγω συστήματος εξ αποστάσεως επικοινωνίας χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα. Αυτό το σύστημα εικονικής επικοινωνίας ενδέχεται να είχε αρνητικό αντίκτυπο στη νεολαία, καθώς πολλά παιδιά και έφηβοι τείνουν να αισθάνονται άβολα να επικοινωνούν προφορικά και/ή με φυσική παρουσία, και μάλιστα πασχίζουν να εκφραστούν όταν δεν βρίσκονται πίσω από μια οθόνη. Σύμφωνα με τον Ben-Aharon (2021), «τα παιδιά μας αποσπάστηκαν από τις καθημερινές σχολικές τους συνήθειες, όπου κάθονταν πρόσωπο με πρόσωπο στις τάξεις, συμμετείχαν σε εξωσχολικές δραστηριότητες και απολάμβαναν διανυκτερεύσεις, πάρτι και συναντήσεις για παιχνίδι. Με τα πάρκα κλειστά και τις εκδρομές να ακυρώνονται, οι ευκαιρίες κοινωνικοποίησης και γλωσσικής ανάπτυξης περιορίστηκαν παρά φύση». Ο Ben-Aharon δηλώνει ότι «ως κοινωνικά πλάσματα, επιθυμούμε εκ φύσεως τις συνδέσεις και οι εκφράσεις του προσώπου αποτελούν ουσιαστικό μέρος της μη λεκτικής επικοινωνίας. Παρέχει τις ενδείξεις που χρειαζόμαστε για να προωθήσουμε τη συζήτηση και να εδραιώσουμε καθώς και να διατηρήσουμε κοινωνικές σχέσεις» (ό.π.).
Το οπτικό υλικό προέρχεται από το Canva.com
Κάθε άτομο αντιλαμβάνεται τον κόσμο γύρω του με τον δικό του τρόπο. Συχνά, οι γνωστικές προκαταλήψεις ενδέχεται να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι γονείς αντιδρούν όταν επικοινωνούν με τα παιδιά τους. Το χάσμα γενεών μεταξύ γονέων και παιδιών μπορεί να επηρεάσει την επικοινωνία και συχνά οι γονείς είναι πρόθυμοι να επηρεαστούν από παλιομοδίτικες νόρμες, στιγματισμό και ταμπού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα στερεότυπου είναι η περίπτωση των εφήβων που επιθυμούν να μιλήσουν στους γονείς τους για τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό και να αποκαλύψουν μια queer ταυτότητα. Πολλοί γονείς δυσκολεύονται πολύ να αποδεχτούν το παιδί τους όπως είναι, επειδή για πολλά χρόνια υπέστησαν πλύση εγκεφάλου από στερεοτυπικές συμπεριφορές στα πλαίσια της ομοφοβίας. Ως εκ τούτου, ο εντοπισμός πιθανών αντιληπτικών εμποδίων είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν επηρεάζεται η σχέση γονέα-παιδιού.
Σύμφωνα με τον Garner (2023), «τα συναισθηματικά εμπόδια επικοινωνίας αποτελούν τα αρνητικά συναισθήματα που αποκτούμε για ορισμένους ανθρώπους, τόπους και καταστάσεις». Ανεξάρτητα αν οφείλονται σε κακές εμπειρίες ή στην επιρροή των άλλων, τα συναισθηματικά εμπόδια «προκαλούν συναισθήματα όπως ο φόβος και η δυσπιστία που εμποδίζουν την αποτελεσματική αλληλεπίδραση» (ό.π.). Ειδικότερα, ο θυμός και ο φόβος είναι δύο από τα πιο ισχυρά συναισθήματα που καθοδηγούν τις ενέργειες πολλών ανθρώπων και επηρεάζουν τις αντιδράσεις τους υπό διάφορες συνθήκες. Όταν πρόκειται για τα παιδιά τους, οι αντιδράσεις των περισσότερων γονέων επηρεάζονται συνήθως από αυτά τα δύο κρίσιμα συναισθήματα. Ο θυμός θα μπορούσε να είναι το αποτέλεσμα της χρόνιας καταπίεσης των συναισθημάτων, ενώ ο φόβος θα μπορούσε να προέρχεται από τον τρόμο απέναντι στην κριτική και την κρίση των άλλων ανθρώπων.
Το οπτικό υλικό προέρχεται από το Canva.com
Η φιλοδοξία να είναι κανείς μέλος μιας ομάδας και η προσπάθεια να γίνει αποδεκτός ως μέλος αυτής της ομάδας αποτελεί ένα από τα πιο ουσιώδη χαρακτηριστικά της ανθρώπινης φύσης. Όπως συνεχίζει ο Garner (id.), «για να γίνουμε αποδεκτοί ως μέλος μιας ομάδας, συχνά χρειάζεται να υιοθετήσουμε πρότυπα συμπεριφοράς που η ομάδα αντιλαμβάνεται ως ένδειξη του ανήκειν». Η ασυνείδητη προσπάθεια να ανήκουμε σε μια συγκεκριμένη ομάδα και η υιοθέτηση συγκεκριμένων χαρακτηριστικών της προσωπικότητας καθώς και η καθοδήγηση από τη δυναμική της ομάδας απλώς και μόνο για να γίνουμε κοινωνικά αποδεκτοί ενδέχεται να παρεμποδίσει την επικοινωνία, καθώς διαγράφει την ατομικότητα και την αυθεντικότητα των ανθρώπων και τους κάνει να υιοθετούν μια επιτηδευμένη συμπεριφορά προκειμένου να ανήκουν πολιτισμικά. Όσον αφορά τη γονεϊκότητα, τα πολιτισμικά εμπόδια συχνά ωθούν τους γονείς στην προσπάθεια να αναθρέψουν τα παιδιά τους προκειμένου οι ίδιοι να γίνουν αξιοσέβαστα μέλη μιας πολιτισμικής κοινότητας.
Με τον τρόπο αυτό, οι γονείς συχνά παραμελούν την ατομικότητα των παιδιών τους και ενδέχεται να προσπαθήσουν να καταπνίξουν τη μοναδικότητα των παιδιών τους. Με αυτόν τον τρόπο, οι γονείς συχνά παραμελούν την ατομικότητα των παιδιών τους και ενδέχεται να προσπαθούν να πνίξουν τη μοναδικότητα των παιδιών τους.
Τα έμφυλα εμπόδια αποτελούν μια γενίκευση ή μια στερεοτυπική ιδέα για το πώς συμπεριφέρεται ένα συγκεκριμένο φύλο. Τα έμφυλα εμπόδια μπορεί να είναι βαθιά ριζωμένα μέσα στους ανθρώπους, καθώς και να επηρεάζουν σοβαρά την ευημερία των παιδιών. Η εκπαίδευση σχετικά με τις προκαταλήψεις λόγω φύλου με τη μορφή ενός ενημερωτικού βιβλίου, ενός podcast, μιας τηλεοπτικής εκπομπής, ενός ακαδημαϊκού άρθρου ή ακόμη και μέσω της θεραπείας μπορεί να αποτελέσει ένα πολύ αποτελεσματικό μέσο για την καταπολέμησή τους.
Το οπτικό υλικό προέρχεται από το Canva.com